มองมุมใหม่: จะกระจายอำนาจต้องยกเลิกราชการส่วนภูมิภาค

มองมุมใหม่: จะกระจายอำนาจต้องยกเลิกราชการส่วนภูมิภาค

กรุงเทพธุรกิจ  ฉบับวันที่ ๒ พฤษภาคม ๒๕๖๑

ชำนาญ จันทร์เรือง           เรื่องของการกระจาย อำนาจได้มีการถูกหยิบยกขึ้นมาพูดกันอย่างกว้างขวางอีกครั้งหนึ่ง เมื่อมีการเปิดให้มีการจดแจ้งพรรคการเมืองใหม่และให้มีการยืนยันสถานภาพของสมาชิกพรรคเดิม หรือเรียกกันง่ายๆ ว่า update หรือบางพรรคใช้คำว่า reset กันใหม่           ซึ่งแน่นอนว่าทั้งพรรคใหม่และพรรคเก่าต่างก็พูดถึงการกระจายอำนาจกันเกือบทั้งสิ้น เพราะเรื่องของการกระจายอำนาจ นั้นถือได้ว่าเป็นวาระร่วมที่เกือบทุกพรรค หรือทุกคนต่างเห็นพ้องต้องกันว่าเป็น สิ่งที่จะต้องทำ แต่ว่าเมื่อไปดูในรายละเอียดว่าจะทำกันอย่างไรแล้ว พบว่าน้อยรายที่พูดถึงปัญหาของการคงอยู่ของราชการ ส่วนภูมิภาคที่เป็นอุปสรรคสำคัญต่อการ กระจายอำนาจ           ก่อนอื่นเรามาทำความเข้าใจในเบื้องต้น เสียก่อนว่า การบริหารราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น ที่พูดถึงนั้นของไทยเราหมายความถึงอะไร           ราชการส่วนกลาง           หมายถึงกระทรวง ทบวง กรมต่างๆ ที่มีรัฐมนตรีเจ้ากระทรวงทั้งหลายเป็น ผู้บังคับบัญชาสูงสุดในแต่ละกระทรวง ซึ่งรวมถึงสำนักนายกรัฐมนตรีที่มีฐานะเป็น กระทรวงๆ หนึ่ง แต่ไม่เรียกว่ากระทรวงเท่านั้นเอง และมีนายกรัฐมนตรีในฐานะรัฐมนตรีเป็นเจ้ากระทรวงและมีรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรีทำหน้าที่เป็นรัฐมนตรีช่วยว่าการ           ราชการส่วนภูมิภาค           หมายถึงจังหวัดและอำเภอ ซึ่งเป็นการแบ่งอำนาจของราชการส่วนกลางบางส่วนลงไปในพื้นที่ โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัด ซึ่งสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้บังคับบัญชาสูงสุดในจังหวัด และมีนายอำเภอซึ่งสังกัดกรมการปกครองเป็นผู้บังคับบัญชาสูงสุดในอำเภอ ซึ่งทั้ง ผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอำเภอมีอำนาจเฉพาะเพียงที่ได้รับมอบหมายจากส่วนกลาง และตามพระราชบัญญัติลักษณะปกครอง ท้องที่ พ.ศ.2457 และที่สำคัญทั้งจังหวัดและอำเภอไม่มีงบประมาณเป็นของตนเองแต่อย่างใด ต้องอาศัยการจัดสรรจากราชการส่วนกลางลงไปในพื้นที่           การบริหารราชการส่วนภูมิภาคนั้นเป็นการนำหลักการของการแบ่งอำนาจ มาใช้ในการบริหารราชการแผ่นดิน โดย หลักการแบ่งอำนาจการปกครองนั้นอันที่จริงแล้วเป็นส่วนหนึ่งของหลักการรวมอำนาจปกครอง เพียงแต่ขยายไปยังราชการส่วนภูมิภาค โดยมีหลักการสำคัญ คือ           1.ใช้เจ้าหน้าที่ที่ได้รับการแต่งตั้งจากส่วนกลาง           2.บริหารโดยใช้งบประมาณจาก ส่วนกลางเป็นผู้อนุมัติ           3.บริหารงานภายใต้นโยบายและวัตถุประสงค์ของรัฐบาลกลาง           ราชการส่วนท้องถิ่น           การบริหารราชการส่วนท้องถิ่นเป็นการจัดระเบียบบริหารราชการแผ่นดินตาม หลักการกระจายอำนาจปกครอง ซึ่งมีลักษณะสำคัญ คือ มีการจัดตั้งองค์กรปกครอง ส่วนท้องถิ่นเป็นนิติบุคคลแยกอิสระ ออกจากการบริหารราชการส่วนกลาง ทำให้มีสิทธิและอำนาจในการทำนิติกรรมและ สัญญาต่างๆ ตลอดจนเป็นเจ้าของหรือ ถือครองกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินต่างๆ เพื่อประโยชน์ต่อการดำเนินงานขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและประชาชนใน ท้องถิ่น           โดยมีเจ้าหน้าที่ ทรัพย์สิน งบประมาณและรายได้เป็นของท้องถิ่นเอง มีการ เลือกตั้งสภาท้องถิ่นและผู้บริหารท้องถิ่นทั้งหมดหรือบางส่วน เพื่อให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการปกครอง ซึ่งของไทยเรามี 2 รูปแบบ คือ รูปแบบทั่วไปได้แก่ องค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล องค์การบริหารส่วนตำบล กับรูปแบบพิเศษคือ กรุงเทพมหานคร และเมืองพัทยา           เหตุใดจึงต้องยกเลิกการบริหารราชการส่วนภูมิภาค           1.เป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาทางด้านการเมืองและการปกครอง เพราะแสดง ให้เห็นว่ารัฐบาลยังไม่ไว้วางใจประชาชนในท้องถิ่น           2.เกิดความล่าช้า เพราะเป็นการเพิ่มขั้นตอน           3.ก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรมต่อท้องถิ่น เพราะถูกบริหารจัดการจากเจ้าหน้าที่ที่มาจากที่อื่น ในบางจังหวัดปีเดียวมีการย้ายผู้ว่าราชการจังหวัดหรือนายอำเภอตั้ง 2-3 หน           เมื่อยกเลิกจังหวัดที่เป็นราชการส่วนภูมิภาค เปลี่ยนเป็นราชการส่วนท้องถิ่นหรือจังหวัดจัดการตนเองแล้ว จังหวัดและผู้ว่าราชการจังหวัดจะทำอะไร           อำนาจหน้าที่ของจังหวัดจัดการตนเอง มีดังนี้           1.กิจการตำรวจ บริหารงานโดยคณะกรรมการความปลอดภัยสาธารณะ           2.การควบคุมดูแลโครงสร้างพื้นฐาน เช่น การวางผังเมือง ถนน ทางหลวง แม่น้ำ เคหะชุมชน           3.บริหารจัดการโรงเรียนมัธยมปลาย การจัดสรรเงินเดือนและสวัสดิการของครู           4.สวัสดิการสังคม ได้แก่ สวัสดิการเด็ก สวัสดิการผู้สูงอายุ           5.การสาธารณสุขและอนามัย           6.การพาณิชย์และการอุตสาหกรรเช่น การสร้างศูนย์อุตสาหกรรมเพื่อดึงดูดการลงทุน           อำนาจหน้าที่ของผู้ว่าราชการจังหวัดจัดการตนเอง มีดังนี้           1.บริหารงานของจังหวัดตามที่กฎหมายบัญญัติไว้           2.เสนอร่างกฎหมายต่างๆ เพื่อให้ สภาจังหวัดพิจารณา           3.เสนอร่างข้อบัญญัติงบประมาณ รายจ่ายประจำปีเพื่อให้สภาจังหวัดอนุมัติ และบริหารงบประมาณตามที่ได้รับการอนุมัติอย่างมีประสิทธิภาพ           4.จัดเก็บภาษี ค่าธรรมเนียม และ ค่าปรับต่างๆ           5.ควบคุมดูแลบัญชีการเงิน           6.อนุมัติสัญญา จัดตั้ง บริหารกิจการสาธารณะ และยุบเลิกกิจการสาธารณะ           7.แต่งตั้งและปลดรองผู้ว่าราชการจังหวัด           8.แต่งตั้งและบริหารเจ้าหน้าที่ของ ท้องถิ่น           9.อำนาจในการยุบสภาจังหวัด           10.อำนาจหน้าที่ในฐานะเป็นตัวแทนรัฐบาลกลาง เพื่อดำเนินกิจการบางอย่างแทนให้สำเร็จลุล่วงตามกฎระเบียบและแนวทางที่รัฐบาลกลางวางไว้           จะเห็นได้ว่าเมื่อยกเลิกราชการส่วนภูมิภาคแล้ว จังหวัดจัดการตนเองที่เป็นราชการ ส่วนท้องถิ่นนั้นเองก็จะเป็นผู้ทำหน้าที่แทน ขั้นตอนต่างๆ ก็จะลดสั้นลง จังหวัดมีอำนาจหน้าที่ในการตัดสินใจแก้ไขปัญหาได้ด้วยตนเอง โดยให้ราชการส่วนกลางทำหน้าที่ในเรื่อง สำคัญๆ เท่านั้น เช่น การทหาร การต่างประเทศ การเงินการคลังระดับชาติ และการศาล           เมื่อขั้นตอนสั้นลง ท้องถิ่นอำนาจ มีมากขึ้นประสิทธิภาพย่อมมากขึ้น และเมื่อท้องถิ่นเข้มแข็ง ชาติก็เข้มแข็ง หากปล่อยให้ท้องถิ่นอ่อนแอหรือหวงอำนาจอยู่อย่างนี้ จึงไม่มีทางที่ชาติจะเข้มแข็งได้อย่างแน่นอน           หมายเหตุ ค้นคว้าเพิ่มเติมได้ที่           1.https://prachatai.com/journal/2011/02/33255           2.http://www.chaoprayanews.com/2011/11/30/%E0%B8%8A% E0%B8%B3%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%8D-%E0%B8%88%E0% B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B9%8C%E0%B9% 80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%87-%E0%B8%A1% E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%B2%E0%B8%84/ 3.https://prachatai.com/journal/2013/12/50536           เมื่อยกเลิกราชการส่วนภูมิภาค จังหวัดจะมีอำนาจ ในการตัดสินใจแก้ไขปัญหาได้ด้วยตนเอง โดยราชการส่วนกลางทำหน้าที่ในเรื่องสำคัญๆ เท่านั้น